ابراهيم عاملي ( موثق )
71
تفسير عاملي ( فارسي )
ابو الفتوح نوشته است : اشتقاق اين كلمه از نجوة الأرض باشد و هو المرتفع منها ، مراد آن است كه بنى اسرائيل شكّ كردند در هلاك فرعون خداى تعالى او را برنجوه انداخت از زمين تنى بىروح تا بنى اسرائيليان را شكّ برخاست در هلاك فرعون ، بعضى دگر گفتند ، مراد به بدن درع است و « باء » بمعنى « مع » است ، ( يعنى با زره آهنت ) تا معجزى دگر باشد كه آهن بر سر آب نيايد . « بَوَّأْنا بَنِي إِسْرائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ » 92 طبرى : يعنى بنى اسرائيل را در سر منزل راست و درست كه شام و بيت المقدس باشد و يا بگفته ى بعضى مصر است جاى داديم . فخر : يعنى مكان پسنديده و ممكن است « مُبَوَّأَ صِدْقٍ » چنين معنى شود : آنها را جاى داديم بطورى كه جايگزينىشان راست و درست بود و يا چنين معنى شود : بجايگاه شايسته و پسنديده ، و جهت اينكه كلمه ى « مبوّأ » توصيف بصدق شده است اين است كه در عرب رسم است كه اگر چيزى را بخواهند زياد ستايش كنند وابسته و اضافه بصدق ميكنند مثل « قدم صدق » و « رجل صدق » و « أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ » كه آيت قرآن است و علت اين تعبير اين است كه هر چيزى كامل و صالح براى مقصود بود مردم كه گمان خوب به آن دارند ، و خوشبين به آن هستند ، راست است و خوشبينى مردم بجا و درست است ، و مقصود از بنى اسرائيل عدّه اى گفتهاند : يهود زمان موسى هستند ، و عدّه ءى زيادى از مفسّرين گفتهاند يهود زمان پيغمبر هستند كه بنى قريظه و بنى نضير و ديگران باشند چون از خوشيهاى زندگى مدينه تا شام استفاده ميكردند و تا آنگاه كه علم و قرآن به آنها نرسيده بود اختلاف نداشتند ، پس آنها هستند مقصود از آن كه در اين آيه ياد و توصيف شده است . « فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّى جاءَهُمُ الْعِلْمُ » 92 مجمع : ابن عبّاس گفته است : يعنى يهود پيغمبر را قبول داشتند تا آن كه قرآن فرا رسيد براى آنها ، فرّاء گفت : مقصود